Notaris aansprakelijk bij onvoldoende dossier: de Novitaris-leer
Een notaris die een leveringsakte passeert terwijl hij weet dat rechthebbenden worden benadeeld, handelt tuchtrechtelijk verwijtbaar.
Is een overeenkomst van opdracht tijdig opgezegd? Dat hangt niet af van het moment van verzending, maar van het moment van ontvangst. Artikel 3:37 BW legt dit helder vast — maar in de praktijk leidt dit regelmatig tot geschil.
De zaak: opzegging vóór 1 mei
In deze procedure draaide alles om de vraag of gedaagde de overeenkomst van opdracht tijdig had opgezegd. Eiser stelde dat de opzeggingsbrief te laat was ontvangen en vorderde betaling van de factuur. Gedaagde betoogde dat de brief vóór 1 mei door eiser was ontvangen en dat de opzegging dus tijdig was.
De kantonrechter oordeelde in het voordeel van gedaagde. Aan de hand van track-and-trace gegevens waaruit bleek dat voor ontvangst was getekend vóór 1 mei, kon worden vastgesteld dat de opzegging tijdig was gedaan. De factuur hoefde niet te worden betaald.
Uitspraak: “Gedaagde heeft voldoende aangetoond middels track-and-trace waarbij is getekend voor ontvangst dat opzegbrief vóór 1 mei door eiser is ontvangen en er dus tijdig is opgezegd. Gedaagde hoeft factuur niet te betalen.”
De wettelijke norm: art. 3:37 BW
Artikel 3:37 BW bepaalt dat een tot een bepaalde persoon gerichte verklaring om haar werking te hebben die persoon moet hebben bereikt. Voor schriftelijke verklaringen geldt als uitgangspunt dat deze de geadresseerde heeft bereikt op het moment van ontvangst.
Wanneer de ontvangst wordt betwist, moet de afzender in beginsel feiten en omstandigheden stellen — en zo nodig bewijzen — waaruit volgt dat:
- de verklaring is verzonden naar een adres waarvan hij redelijkerwijs mocht aannemen dat de geadresseerde aldaar bereikbaar was;
- de verklaring op dat adres is aangekomen.
Als adres in deze zin geldt in beginsel de woonplaats (art. 1:10 BW), het zakelijk adres bij zakelijke kwesties, of een ander adres dat de geadresseerde zelf heeft opgegeven — zoals een postbus, e-mailadres of adres dat bij recente contacten is gebruikt.
Uit de uitspraak: “Indien de ontvangst van de verklaring wordt betwist, brengt een redelijke, op de behoeften van de praktijk afgestemde uitleg mee dat de afzender in beginsel feiten of omstandigheden dient te stellen en zonodig te bewijzen waaruit volgt dat de verklaring door hem is verzonden naar een adres waarvan hij redelijkerwijs mocht aannemen dat de geadresseerde aldaar door hem kon worden bereikt, en dat de verklaring aldaar is aangekomen.”
Verzending is niet genoeg
Een veelgemaakte vergissing is de aanname dat een verklaring werkt vanaf het moment van verzending. Dat is uitdrukkelijk niet het geval. De verklaring heeft haar werking pas op het moment dat zij op het juiste adres is afgeleverd — ook indien de ontvanger om welke reden dan ook geen kennis heeft kunnen nemen van de inhoud, bijvoorbeeld wegens afwezigheid of vermissing.
Beoordeling in deze zaak
De kantonrechter merkte daarbij op dat de opzegging zo kort voor 1 mei “niet de schoonheidsprijs verdient”. Partijen hadden altijd goed samengewerkt en het werd als wrang ervaren dat eiser op het laatste moment aan de kant werd gezet. Desondanks leidde dit niet tot een ander oordeel:
“Alhoewel opzegging op het laatste moment naar het oordeel van de kantonrechter inderdaad niet de schoonheidsprijs verdient, maakt dit haar oordeel niet anders. Er is immers vóór 1 mei 2025 en dus tijdig door Stichting Oogstdankfeest opgezegd.”
Praktische les
Voor de praktijk geldt: wie een schriftelijke opzegging of andere juridisch relevante verklaring doet, doet er verstandig aan te kiezen voor een verzendmethode waarbij ontvangst kan worden aangetoond — zoals aangetekende post met handtekening voor ontvangst, of e-mail met bezorgbevestiging. Track-and-trace bleek in deze zaak doorslaggevend.